Veranderingen in libido, of in veel gevallen minder zin in seks, is een veelvoorkomend probleem voor vrouwen die de overgang doormaken. De overgang markeert het einde van de vruchtbare jaren van een vrouw en wordt gekenmerkt door verschillende hormonale veranderingen. Deze veranderingen kunnen diverse symptomen veroorzaken en enkele van deze symptomen, zoals vaginale klachten, opvliegers en nachtzweten, kunnen direct of indirect zorgen voor een verminderd seksueel verlangen. 

Tijdens de overgang neemt de productie van oestrogeen aanzienlijk af. Wanneer de oestrogeenniveaus dalen, kan dit leiden tot vaginale droogheid, ongemak en zelfs pijn tijdens seks. Daarnaast kan het zorgen voor opvliegers en nachtzweten met eventuele slaapproblemen als gevolg. Deze ongemakken kunnen, zoals begrijpelijk, een negatieve invloed hebben op het libido van een vrouw. Naast oestrogeen speelt ook testosteron, een hormoon dat in kleinere hoeveelheden door vrouwen wordt geproduceerd, een rol in seksueel verlangen. Testosteronniveaus dalen geleidelijk als je ouder wordt, dus ook tijdens de overgang. Tot op heden is er echter geen bewijs dat dit bijdraagt aan een verminderd libido tijdens de overgang. 

Hormonale veranderingen zijn echter niet de enige factoren die een rol spelen. Psychologische, relationele, medische factoren, medicatiegebruik en leefstijlfactoren zoals voeding en lichaamsbeweging, kunnen net zo’n grote impact hebben. Zo kunnen psychologische factoren zoals stress (bijvoorbeeld als gevolg van overbelasting door puberende kinderen, werk of mantelzorg), angst, onzekerheid en stemmingsklachten (bijvoorbeeld een depressie) de zin in seks verminderen. Verder kunnen relatieproblemen, sleur binnen een (seksuele) relatie en gebrek aan tijd en ruimte voor seks een negatief effect hebben. Tot slot kunnen medische aandoeningen zoals een verhoogde bloeddruk en diabetes een negatieve invloed hebben op het libido. Ook medicatiegebruik kan de zin in seks negatief beïnvloeden, denk hierbij bijvoorbeeld aan antidepressiva. 

Seksuele behoeften zijn persoonlijk en een verminderd libido hoeft niet voor iedere vrouw een probleem te zijn. Ook speelt een eventuele sekspartner een belangrijke rol. Open communicatie zorgt ervoor dat (eventueel veranderde) behoeftes op elkaar kunnen worden afgestemd. Oftewel, ga samen op zoek naar wat voor jullie wel en niet werkt. 

Er zijn verschillende behandelmogelijkheden om de uiteenlopende factoren aan te pakken. Zo kan hormoontherapie helpen tegen vaginale klachten, opvliegers en nachtzweten. Ook kunnen lokale niet-medicamenteuze middelen zoals vaginale moisturizers en glijmiddelen soelaas bieden, weliswaar met een meer tijdelijk effect. Daarnaast is seksueel opgewonden en ontspannen zijn van belang, dit vraagt om meer stimulatie, tijd en rust dan voorheen. Tenslotte kunnen het reguleren van stress, gezonde voeding en regelmatige lichaamsbeweging je algemene gezondheid en welzijn verbeteren, wat weer het libido kan verbeteren. 

Kortom, een verminderd libido tijdens de overgang is een complex probleem dat wordt beïnvloed door een combinatie van hormonale, psychologische, relationele, medische en leefstijlfactoren. Het is belangrijk om te praten over je klachten, dit kan zijn met een eventuele partner, vrienden bijvoorbeeld of met een arts, psycholoog, seksuoloog of gynaecoloog. Met de juiste aanpak (die per vrouw kan verschillen) kan er een manier worden gevonden om met een veranderd libido tijdens de overgang om te gaan en je seksuele gezondheid te verbeteren. 

Spier- en gewrichtsklachten tijdens en na de overgang 
Veel vrouwen krijgen tijdens en na de overgang last van hun spieren en gewrichten. Dit kunnen klachten zijn zoals spierpijn, gewrichtspijn, pees- en bandblessures, en zelfs botbreuken. De oorzaak hiervan heeft vaak te maken met de daling van het hormoon estradiol. Dit hormoon speelt een rol in de gezondheid van je spieren, botten en gewrichten. Omdat dit hormoon tijdens de overgang minder wordt, kunnen spier- en gewrichtsklachten vaker voorkomen. 

Wat kun je zelf doen? 
Er zijn verschillende manieren om spier- en gewrichtsklachten tijdens en na de overgang te verminderen of te voorkomen: 

Voldoende bewegen 
Het is heel belangrijk om regelmatig te bewegen om je spieren en botten sterk en gezond te houden. Als je te weinig beweegt, nemen je spierkracht en botsterkte af. Hierdoor wordt de kans op klachten groter. Probeer minimaal 2,5 uur per week matig intensief te bewegen, zoals stevig wandelen, fietsen, zwemmen of dansen. Ook is het goed om twee keer per week krachttraining te doen: oefeningen om je spieren te versterken. 

Gezonde voeding en een gezond gewicht 
Een gezonde en gevarieerde eetpatroon is belangrijk voor je spieren en botten. Eiwitten zijn hierbij nuttig, net als calcium, wat goed is voor de botten. Calcium vind je vooral in melkproducten, zoals melk, yoghurt en kaas. Het is aan te raden om 3 tot 4 melkproducten per dag te eten. Als het moeilijk is om genoeg (plantaardige of dierlijke) melkproducten te eten, kun je met een diëtist overleggen voor advies. Soms kan het nodig zijn om calciumtabletten te nemen. Dit bespreek je het beste eerst met je huisarts om te kijken of dit voor jou geschikt is. 

Een gezond gewicht is ook belangrijk voor je spieren en botten. Dit betekent dat je niet te zwaar, maar ook niet te licht moet zijn. Je hebt een gezond gewicht als je BMI tussen de 20 en 25 ligt. Wil je je BMI berekenen, dan kan dat bijvoorbeeld op de website van het Voedingscentrum. 

Voldoende naar buiten en extra vitamine D 
Vitamine D is belangrijk voor je spieren en botten. Je lichaam maakt vitamine D aan als je buiten in de zon bent. Probeer elke dag tussen 11.00 en 15.00 uur minstens 15 tot 30 minuten naar buiten te gaan, zodat je huid zonlicht krijgt. Sommige mensen maken echter niet genoeg vitamine D aan, bijvoorbeeld als je ouder wordt. Vrouwen vanaf 50 jaar wordt aangeraden om dagelijks 10 microgram vitamine D te nemen en vrouwen vanaf 70 jaar zelfs 20 microgram per dag. Wil je weten of je extra vitamine D nodig hebt, lees dan meer op de website van Thuisarts of plan een afspraak in bij een van onze huisartsen. 

Hormoontherapie 
Hormoontherapie is een behandeling tegen overgangsklachten, waarbij je medicijnen voorgeschreven krijgt met hormonen. Deze behandeling kan onder andere helpen tegen spier- en gewrichtsklachten tijdens de overgang. Het is echter belangrijk om te weten dat het ook risico’s met zich meebrengt, zoals een groter risico op hart- en vaatziekten en borstkanker, vooral als je het langer gebruikt na je 50e. Heb je veel last van spier- en gewrichtsklachten en denk je dat hormoontherapie een optie kan zijn? Bespreek dit dan met één van onze huisartsen of een gynaecoloog die gespecialiseerd is in de overgang. 

Heb jij last van spier- of gewrichtsklachten en vraag je je af of dit door de overgang komt? Of wil je weten wat je kunt doen om de klachten te verlichten? Als je hulp nodig hebt bij het verbeteren van je voeding of gewicht, kun je een afspraak maken met één van onze diëtisten.